Телевизийн мэдээний орчуулгад юу анхаарах вэ?

1.       Арга барил

Бүрэн, эсвэл ойролцоо ойлгогдохоор байвал шууд орчуулж болох боловч тиймгүй бол ялимгүй нэмж тайлбарлах зэргээр тодруулж орчуулж болно.

2.       Телевизийн мэдээ хэмээх хэвлэл мэдээллийн онцлог  

-          Давтах боломжгүй, урсаад л өнгөрнө.

-          Тодорхойгүй олон үзэгчид хүрнэ.

-          Дүрстэй нэвтэрнэ.

-          Сонсогчид дүрстэй зэрэг хүлээн авах боломж олгож, хэт ачаалал өгөхгүй байх ёстой.

-          Хөндлөнгийн чимээ шуугиан давхар сонсогдох нь бий.

-          Орчуулгын хязгаарлалттай. Хадмал орчуулга бол үсэг үеийн хязгаарлалт, дуу оруулах орчуулга бол үг ярианы урт, амны хэлбэр таарч байхаар зохицуулна.

Дүгнэж хэлэхэд,

-          Нэвтрүүлгийн онцлогийг юуны өмнө харгалзах хэрэгтэй.

-          Орчуулгын хязгаарлалтыг анхаарч зохистой илэрхийлж ойлгуулах ёстой.

-          Зөвхөн орчуулгаар биш, бусад дүрс авиатай нийлж нэгдмэл цогц утга илэрхийлэх учиртай. Иймд утгачилж, сорчилж, хураангуйлж, гол утгыг базаж илэрхийлэх аргуудыг сайн ашиглах хэрэгтэй байдаг.

-          Тухайн хоёр улс орны соёлын талаар арвин баялаг мэдлэгтэй байх нь зүйтэй. Олон улсын мэдээ нэвтрүүлэг бол олон улс орны соёлыг мэдэх шаардлагатай.

-          Эх хэлээ чадварлаг эзэмшсэн байх ёстой. Ялангуяа шинэ соргог мэдээллийг цаг алдалгүй хүргэж ойлгуулж чадах боловсрол мэдлэг шаардагдана. Гадаад хэлний нөлөөнд автсан этгээд эх хэлээр илэрхийлдэг завсрын(хатуухан хэлэхэд “эрлийз”) хэлтэй хүмүүсийн хувьд энэ талаар онцгойлон анхаарах ёстой. Мэдээ нэвтрүүлэг янз бүрийн мэргэжил давхаргын олон хүнд зэрэг хүрдэг учир иргэдийн хэл соёлын хэрэглээнд асар их нөлөөтэй. Үнэхээр сайн орчуулга бол “ээрч гацахгүй” чөлөөтэй, орчуулга гэж анзаарагдахааргүй байдаг.

   

Ашигласан: 곽중철, 해외 TV 보도 통역 번역 방법론

Хадмал орчуулга, дуу оруулах орчуулга

Зардлын хувьд дуу оруулагчийн хөлс, дуу бичлэгийн өрөөний төлбөр, дуу дүрсээ тааруулах зардал орохгүй учир хадмал орчуулга (자막넣기 subtitling) хямд байдаг.

Алийг нь их хэрэглэх вэ гэдэг нь гол төлөв үзэгчдээс шалтгаална. Хүүхэлдэйн кино, хүүхдийн нэвтрүүлгийг ер нь дуу оруулж (더빙 dubbing) орчуулдаг. Харин эх киноны дуу авиаг сонсохыг илүүд үзвэл хадмал орчуулга хэрэглэдэг. Тухайлбал кино, мэдээ нэвтрүүлгийн хувьд хадмал орчуулга хэрэглэх нь элбэг. Бас үзэгчид эх хэлээрээ сонсохыг эрхэмлэдэг, гадаад хэл сайн мэдэхгүй бол дуу оруулах орчуулга тохиромжтой.

Орчуулгын ялгаа их бий. Учир нь хадмал орчуулгад дэлгэцийн нэгээхэн хэсгийг л хэрэглэдэг бол дуу оруулахад авианы сонсогдоцыг чухалчилна. Мөн хадмал орчуулгад нэг мөрөнд орох үг үеийн тоог хязгаарладаг. Солонгост зай авахыг оруулалгүй 13 үе байх ёстой гэсэн бичигдээгүй хуулийг мөрддөг. Гадаадын бусад оронд уншихад тохиромжтой гэж үзэж хадмал орчуулгын нэг бичвэр 6 секунд харагдах журмыг баримталдаг.

Хадмал орчуулгад үг үсгийн хязгаарыг санаж, дүрс ба яриаг анхаарч, зохих өгүүлбэрийн цэг тэмдэг хэрэглэж утгыг тодруулдаг. Бас эвтэйхэн харагдуулах үүднээс хоёр хүний богино яриа нэг дор гарвал хоёр дахь хүний яриаг дараагийн мөрөөс эхэлж, өгүүлбэрийн эхэнд зураас тавьж ялгах бөгөөд, мөн урт агуулгыг хураангуйлж болно. Дуу оруулах орчуулга бол үг үеийн хязгаарлалт байхгүй, харин дуу авиагаар зохицуулдаг боловч тухайн дүрийг ярьж байгаа юм шиг ам барих ёстой учир эгшиг авианы тоо эх болон орчуулгад ижил байвал зохистой сонсголонтой байдаг. Түүнчлэн өгүүлэх хурдыг харгалзах ёстой. Тухайн хэлний онцлогоос шалтгаалж орчуулж байгаа хэлээр урт буюу богино болох тохиолдол их бий. Урт болох тохиолдолд утгыг алдагдуулалгүйгээр аль болох танаж, харин богино болох гээд байвал дэлгэрүүлэх, давтах, ялимгүй сунгаж хэлж болох талтай. Дуу оруулагч жүжигчин дэлгэцэн дэх дүрээс хурдан хэлж болох ч хэт хурдан бол гүйцэж сонсоход хэцүү болно. Иймд оновчтой үг хэллэг, аялга ашиглаж дүрийн онцлогийг тодруулах маш чухал байдаг. Хүндэтгэлийн хэллэг зохистой илэрхийлж орчуулах ч бас амаргүй.

Мэдээний орчуулгын хамгийн бэрх нь урьдчилан бэлдэх боломжгүй, шууд орчуулах тохиолдол их байдагт оршино. Олон улс орон, нутаг ус бүр өөр өөр аялга дуудлагатай тул орхигдуулалгүй маш анхааралтай сонсох хэрэгтэй. Түүнчлэн эх мэдээ нэвтрүүлэг нь хадмал бичвэр, тайлбар сэлттэй бол орчуулж давхар оруулах зай хомс байдаг. Бас нэвтрүүлэгчийн үг яриа тухайн орчны дуу чимээнд бүрэн дарагдахгүйгээр орчуулж хүргэнэ гэдэг яггүй ажил. Зарим үзэгч сонсогч орчуулгаас гадна тухайн орчны дуу чимээ, нэвтрүүлэгчийн үг яриаг сонсогдохуйц байх ёстой гэдэг бол зарим нь дан орчуулга сонсохыг хүсдэг.

Ашигласан: 곽중철, 해외 TV 보도 통역 번역 방법론

<나도 번역 한번 해볼까?> 무상 배포

http://translatorsweekly.com/download.php


나도 번역 한번 해볼까 내려받기

Баримт бичиг орчуулахдаа...

- Орчуулах эхийг хүлээж авснаа мэйл юмуу утсаар мэдэгдээрэй.

- Компьютер эвдэрч болзошгүй учир файлаа үе үе хард дискнээс гадна зөөврийн хардад хуулах буюу мэйл хаяг руугаа илгээж давхар хадгалж дадаарай.

- Орчуулгад өөриймсөг хандаж, орчуулсан баримтыг өөрөө хэрэглэх юм шиг санаж орчуулах нь зүйтэй.

- Эх бичвэр 1 нүүр бол орчуулга бас 1 нүүр байвал зүгээр. Гэхдээ солонгосоос монголоор орчуулахад урт, монголоос солонгосоор орчуулахад богино болох гээд байдаг. Фонтын хэмжээг эхээс нь хэт жижиг юмуу том болгох ч зохисгүйг анхаарна уу.

- Эх нь Ворд программ дээр бол мөн адил Ворд дээр орчуулах нь зөв. Онцгой тохиолдолд хэлж мэдэгдээд өөр программ ашиглаж болно.

- Нэр томъёог нэгтгэх ёстой. Нэг нэр томъёог олон янзаар орчуулж болохгүй.

- Эх бичвэр алдаатай байвал үйлчлүүлэгчээс асууж лавлаж, яаж зассанаа мэдэгдээрэй.

- Эргэлзээтэй хэсэг таарвал уг хэсгээ улаанаар тэмдэглэж алдаа юу гэдгийг лавлаарай.

- Хүний нэр, газрын нэр зэрэг оноосон нэрийг галиглаж орчуулахдаа анхаарч, мэдэхгүй бол зохих эх сурвалжаас хайж олох буюу үйлчлүүлэгчээс асууна.

- Аль болох цаг хожиж, сайн орчуулахыг хичээнэ.

- Дур мэдэн шийдэж болохгүй асуудлыг хариуцсан хүнээс, үйлчлүүлэгчээс асууж лавлана.

- Товлосон хугацаанд орчуулж амжихааргүй бол үйлчлүүлэгчид даруй мэдэгдэх ёстой.

- Орчуулгаа илгээсэн хойно авсан эсэхийг нь заавал шалгаж нягтлаарай. Ялангуяа гадуур ажилтай болох юмуу дахин илгээх боломжгүй үед онцгой анхаарах хэрэгтэй.


ашигласан эх сурвалж: 한완현, 돈 되는 번역 돈 안 되는 번역 (열정이 있다면 도전하라), 와이엘북, 2009 (74)

Орчуулагчийн мэргэжлийн ёс зүй

Францын Орчуулагчдын холбооноос гаргасан Орчуулагчийн ёс зүйгээс.

1. Чанартай, зөв орчуулга

- Орчуулагч нь ямар ч нөхцөлд чанартай, зөв орчуулах ёстой.

2. Эрхэмлэх чанар

- Орчуулагч нь ямар ч үед ажил мэргэжлийнхээ нэр хүндийг унагах үйлдэл хийх ёсгүй.

3. Ажил мэргэжлийн нууц

- Орчуулагч нь ажил мэргэжлийн нууцыг чанд сахих ёстой. Олж авсан мэдээллээ шууд ба шууд бусаар задруулахыг хориглоно.

4. Төвийг сахьсан байдал, зөв орчуулга

- Орчуулагч нь үйлчлүүлэгчийн нийгмийн байр суурь, нэр алдар, харьяалал, гарал үүсэл, шашин шүтлэг болон улс төр, үзэл санаа, сэтгэл хөдлөлөөс үл хамааран эрх тэгш харьцах ёстой. Орчуулагч нь өөрийн бат итгэл, санаа бодол, дур сонирхлыг үл харгалзан орчуулах ёстой бичиг баримт, үг яриаг хамгийн үнэн зөв орчуулах үүрэгтэй.

5. Бие даасан байдал

- Орчуулагч нь аливаа дарамт шахалт, гадны нөлөөнд авталгүй бие даан ажиллах ёстой. Санаатайгаар алдах буюу хайнга хандах, буруу орчуулах нь ноцтой болгоомжгүй алдаа мөн.

6. Шударга байдал

- Орчуулагч нь ажил мэргэжлээ үл хүндэтгэсэн аливаа ёс бус үйлдэл хийх ёсгүй.

Солонгос эх сурвалж:

http://www.choijungwha.com/index_main.htm

Хэлмэрчийн ёс зүйн дүрэм

Хэлмэрчийн ёс зүйн дүрэм

Хэлмэрч нь ёс журмыг үргэлж сахих ёстой.

Хэлмэрч нь холбогдох хүнд үүргээ хэлж тайлбарлах ёстой.

Хэлмэрч нь бусдын ярианд хөндлөнгөөс оролцож болохгүй бөгөөд, биеэ ямагт зөв авч явах ёстой.

Хэлмэрч нь хэлмэрчлэх орчныг зөв сайн хэлмэрчлэхэд тохиромжтой байдлаар бүрдүүлэх ёстой.

Хэлмэрч нь ярилцагч талуудыг шууд ярилцуулах ёстой. Хэлмэрч нь ярилцагч биш бөгөөд, хэлмэрчлэх үүрэгтэй.

Хэлмэрчийн эрхэмлэх чанар

Хэлмэрч нь хувийн үзэл бодлоороо хэлмэрчлэхэд нөлөөлөхгүй байх ёстой.

Хэлмэрч нь холбогдох хүмүүсээс авилга авах буюу бусад хөнгөлөлт, тусгай эрх эдлэх ёсгүй.

Хэлмэрч нь холбогдох хүмүүсийг эрх мэдлээр далайлгах буюу бодол санаанд нь нөлөөлөх ёсгүй.

Хэлмэрч нь холбогдох хүмүүсээс бие даасан байдал, эрхэм шинжээ үргэлж хадгалах ёстой.

Хэлмэрч нь эрх ашгийн зөрчлийнхөө талаар ний нуугүй илэрхийлэх ёстой.

Хэлмэрчийн итгэмжтэй байдал

Хэлмэрч нь хэлмэрчлэх цагийг чанд баримталж, гэнэтийн асуудал үүсвэл нэн даруй мэдэгдэх ёстой.

Хэлмэрч нь хэлмэрчлэх салбар ба агуулгын талаар урьдчилан судалж бэлдсэн байх ёстой.

Хэлмэрч нь хэлмэрчлэх даалгавраа бүрэн гүйцэтгэх ёстой.

Хэлмэрчийн цэвэр шударга байдал

Хэлмэрч нь мэргэжил нэгт нөхдийнхөө дүгнэлтээр шударга бус буюу зохисгүй үйлдэл хийх ёсгүй.

Хэлмэрчийн маргаантай асуудал

Хэлмэрч нь өөрийн болон мэргэжил нэгт нөхдийнхөө хэлмэрчлэхтэй холбогдсон аливаа маргааныг мэргэжлийн хүний үүднээс идэвхтэй шийдэхийг хичээх ёстой.

Хэлмэрчдийн итгэлцэл

Хэлмэрч нь мэргэжил нэгт нөхдийнхөө итгэлийг алдахгүй, хүндэтгэн харьцаж хэлмэрчлэх салбарыг хөгжүүлэх арга замыг эрэлхийлэх ёстой.

Ажил үүргийн талаар санал зөрөлдвөл чин сэтгэлээс хэлэлцэж дэвшилттэй чиглэлийг баримтлах бөгөөд, нэг нэгнээ зориуд зэмлэх ёсгүй.

Солонгос эх сурвалж: http://cafe.daum.net/mglwa

주한몽골이주여성회 Солонгос дахь Монгол эмэгтэйчүүдийн холбоо (СМЭХ)